Roestvrij staal, staal, gietijzer: elk ferrometaal herkennen en valoriseren

Wanneer we het in dagelijkse taal over "ijzer" hebben, bedoelen we eigenlijk een familie van ferrometalen met heel verschillende samenstellingen, prijzen en toepassingen. Roestvrij staal verwarren met verzinkt staal kan duur uitvallen bij afgifte: het prijsverschil overschrijdt soms een factor 5.

Zuiver ijzer: bijna niet bestaand in het dagelijks leven

Zuiver ijzer (symbool Fe) wordt bijna nooit als zodanig gebruikt. Het is te zacht en roest te snel. Wat dagelijks "ijzer" wordt genoemd is in werkelijkheid:

• staal (Fe + 0,02 tot 2,1% koolstof),
• gietijzer (Fe + 2,1 tot 6% koolstof),
• roestvrij staal (Fe + chroom ≥ 10,5% + nikkel + andere),
• verzinkt staal (klassiek staal bedekt met een dunne laag zink).

Deze classificatie volgt de ISO/CEN-normen voor staal en gietijzer ¹.

Elke familie heeft zijn eigen prijs en recyclagekanaal.

1. Ferrostaal: groot volume, kleine prijs

Het is het meest gerecycleerde metaal ter wereld qua volume. 75% van het vandaag geproduceerde staal komt van het omsmelten van schroot volgens worldsteel ².

Hoe te herkennen:

• meer of minder donkere grijze kleur,
• bruinoranje roest zichtbaar bij vocht,
• magnetisch (een magneet kleeft duidelijk),
• doffe klank bij vallen.

Voorbeelden: platen, profielen, kozijnen, oude auto's (carrosserie), gebouwstructuren.

Prijs: 0,22 tot 0,26 €/kg in België in 2026. Weinig, maar volumes compenseren.

2. Gietijzer: makkelijk te identificeren, vergelijkbare prijs

Gietijzer bevat meer koolstof dan staal, wat het harder maar ook brosser maakt.

Hoe te herkennen:

• donkergrijze tot zwarte kleur, nooit glanzend,
• korrelige breuk (zichtbaar als het voorwerp is gebroken),
• zeer zwaar voor zijn volume,
• magnetisch.

Voorbeelden: oude radiatoren, gietijzeren badkuipen, kookpotten, autocarters, rioolputdeksels, tegengewichten.

Prijs: 0,18 tot 0,24 €/kg, dichtbij ferrostaal.

3. Roestvrij staal: 5 tot 8 keer duurder dan staal

Roestvrij staal bevat minimaal 10,5% chroom en vaak nikkel en molybdeen. Deze legeringen maken het corrosiebestendig en economisch waardevoller. De norm EN 10088 definieert de voornaamste kwaliteiten ³.

Hoe te herkennen:

• glanzend grijs-zilverkleurig,
• roest niet (zelfs na jaren in de buitenlucht),
• vaak niet magnetisch (austenitisch roestvrij staal, type 304/316), soms zwak magnetisch (ferritisch roestvrij staal, type 430),
• metallische heldere klank bij vallen.

Voorbeelden: gootstenen, keukenwerkbladen, wasmachinetrommels, brouwerijvaten, industriële leidingen, hoogwaardig keukengerei.

Prijs: 1,30 tot 1,80 €/kg. Belangrijk onderscheid:

• roestvrij staal 304/316 (niet-magnetisch): hoogste prijs,
• roestvrij staal 430 (magnetisch): 20 tot 30% goedkoper.

De magneettest is dus uw beste vriend: niet-magnetisch = topkwaliteit.

4. Verzinkt staal: pas op voor de valkuil

Verzinkt staal is klassiek staal bedekt met een laag zink (3 tot 30 micron volgens EN ISO 1461-normen). Visueel lijkt het op roestvrij staal als het nieuw is.

Hoe te onderscheiden van roestvrij staal:

• magnetisch (altijd),
• door de laag te krabben: men ziet het grijze staal eronder,
• doffe grijze patina met de tijd (roestvrij staal blijft glanzend),
• aanwezigheid van zichtbare "zinkbloemen" kristallen op golfplaten.

Voorbeelden: golfplaten, dakgoten, raamkozijnen, industriële structuren, nagels, schroeven.

Prijs: betaald als ferrostaal (0,22 tot 0,26 €/kg), niet als zink.

De eenvoudige test in 3 stappen

Om u niet te vergissen voor afgifte:

1. De magneet: niet-magnetisch → waarschijnlijk roestvrij staal 304/316 (hoge prijs). Magnetisch → staal, gietijzer, roestvrij staal 430 of verzinkt.
2. De breuk of het oppervlak: korrelig + zwart → gietijzer. Glad + glanzend → roestvrij staal of verzinkt. Ruw + roest → staal.
3. Het relatieve gewicht: zeer dicht voor zijn volume → gietijzer. Licht of gemiddeld → staal of roestvrij staal.

Het bijzondere geval van geplet ijzer en krullen

• Geplet ijzer: schroot gesneden en gesorteerd in stukken van 30 tot 50 cm, dicht. Prijs licht hoger dan ruw schroot (~0,24 tot 0,28 €/kg).
• IJzerkrullen: bewerkingsspaanders, vettig en fijn. Lagere prijs (~0,15 tot 0,20 €/kg) want uitlekken nodig.

Praktische tips voor afgifte

1. Scheid systematisch roestvrij staal van andere metalen: 5 tot 8x de waarde.
2. Demonteer wasmachine/fornuis-ensembles: roestvrij stalen trommel vs stalen carrosserie.
3. Tap gietijzeren radiatoren af: geen restwater.
4. Verwijder banden van velgen (aluminium of staal).
5. Sorteer blikjes in aluminium vs staal: magneettest.

Verder lezen

• Prijs roestvrij staal, Gemengd ijzer, Gietijzer
• Volledig dashboard van de 20 metalen
• Verkoop uw ferrometalen in Auvelais, Nili Métal, gecertificeerde weegschaal